Bahçe Mulchü: İşten Çıktı Kullanımı

Bahçede biriken yapraklar, budama artıkları, çim kesikleri çöp değildir. Bunlar toprağın üstünü örtecek bedava malzemedir. Mulch (malç), toprak yüzeyine serilen koruyucu bir katmandır. Nemi tutar, yabancı otu bastırır, toprak sıcaklığını dengeler. Zamanla çürüyüp toprağı besler. Yani bahçenizden çıkan atıkla, bahçenizin en pahalı ihtiyacını karşılarsınız.

Aşağıda hangi atığın nasıl kullanılacağını, kalınlığı, zamanlamayı ve sık yapılan hataları adım adım bulacaksınız.

Mulch Ne İşe Yarar?

Çıplak toprak, güneş ve rüzgârla hızlı su kaybeder. Üstü kabuklaşır, su içeri sızmaz. Mulch bu döngüyü kırar.

• Nem tutar: Buharlaşma azalır, sulama aralığı uzar.
• Ot bastırır: Işık yere ulaşmaz, tohumlar çimlenmez.
• Sıcaklık dengeler: Yaz sıcağında kök bölgesi serin kalır, kışın donma daha yavaş olur.
• Erozyonu önler: Yağmur damlası toprağı dövmez, çamur sıçraması azalır.
• Toprak canlısını besler: Solucan ve mikroorganizma sayısı artar.
• Hastalığı azaltır: Yapraklara toprak sıçramaz, domates gibi bitkilerde leke sorunları azalır.

Hangi Atık, Nerede Kullanılır?

Her atık her yere uygun değil. Malzemeye göre ayrım yapmak işi kolaylaştırır.

Yapraklar

En kolay bulunan malzeme. Sonbaharda toplayıp kullanın.

• Bütün yaprak ıslanınca yapışır, hava geçirmez tabaka yapar. Mümkünse çim biçme makinesiyle üzerinden geçip parçalayın.
• Parçalanmış yaprak sebze yatağında, meyve ağacı altında, çiçek tarhında rahatça kullanılır.
• Ceviz yaprağı ve kabuğu diğer bitkileri baskılayabilir. Sebzeden uzak tutun.
• Çam iğnesi asitliği hafif artırır. Yaban mersini, çilek, ortanca için iyidir.

Budama ve Çalı Artıkları

• Parmak kalınlığına kadar dallar kesilip kırpılabilir. Kalın dalları ayırın, yakacak veya sınır malzemesi yapın.
• Odunlaşmış malzeme yavaş çürür. Yol kenarı, ağaç dibi, çok yıllık bitki altı için uygundur.
• Yıllık sebze yataklarına iri odun parçası koymayın. Çapa ve ekim işini zorlaştırır.
• Hastalıklı dalı mulch yapmayın. Külleme, ateş yanıklığı, mantar lekesi görülen dallar bahçeden çıkarılır.

Çim Kesikleri

• Taze çim kalın serilirse kokar ve keçeleşir. En fazla 2 cm serin.
• Bir iki gün soldurup kullanmak daha iyi sonuç verir.
• Tohuma kaçmış otlardan gelen kesikleri kullanmayın.

Diğer İşe Yarar Malzemeler

• Saman ve kuru sap: Sebze arasında temiz ve hafif bir katman yapar.
• Karton ve gazete: Yeni yatak açarken alt katman olarak serilir, üstüne yaprak konur. Parlak baskılı kâğıtları kullanmayın.
• Olgunlaşmış kompost: Hem mulch hem gübre gibi çalışır. Kendi kompostunuzu üretiyorsanız en değerli seçenek budur.

Adım Adım Uygulama

Bir mulch bahçe uygulaması yarım saatte tamamlanabilir. Sıra şu:

1. Otları temizleyin. Mulch mevcut otu öldürmez, sadece yenisini engeller. Kökten sökün.
2. Toprağı sulayın. Kuru toprağın üstüne mulch sererseniz kuruluğu hapsedersiniz. İyice ıslatın.
3. Gerekiyorsa besin verin. Kompost veya solucan gübresini toprak yüzeyine yayın.
4. Serin. Yaprak ve saman için 5–8 cm, odunlaşmış malzeme için 5 cm yeterli.
5. Gövde çevresini boş bırakın. Sebzede 3–5 cm, ağaçta 10–15 cm çap boş kalsın. Gövdeye yığmak çürümeye yol açar.
6. Hafifçe sulayın. Katman yerine oturur, rüzgâr dağıtmaz.

Kalınlık ve Ömür Tablosu

Zamanlama ve Sık Yapılan Hatalar

Doğru zaman, malzemeden daha önemli olabilir.

• İlkbaharda toprak ısındıktan sonra serin. Erken serilen mulch toprağı soğuk tutar, fide gelişimi yavaşlar.
• Yazın sıcak öncesi katmanı tazeleyin. Nem koruma en çok o dönemde işe yarar.
• Sonbaharda yaprakları toplayıp boş yatakları örtün. Kış boyunca çürür, ilkbaharda hazır toprak bulursunuz.

Kaçınılması gerekenler:

• Çok kalın serme. 15 cm yaprak, kökü havasız bırakır.
• Gövdeye yığma. Kabuk yumuşar, fare ve mantar davet edilir.
• Islanmış, sıkışmış bütün yaprak kullanma. Su geçirmey