Kış Aylarında Yetiştirilebilecek Sebzeler Listesi

Soğuklar bahçeyi bitirmez. Sadece bitki listesini değiştirir. Kış sebzeleri yetiştirme işi, doğru türü seçmek ve kökü sıcak tutmakla başlar. Balkonda birkaç saksı da yeter. Bahçede küçük bir alan zaten fazlasıyla iş görür.

Kışın avantajı var: zararlı baskısı düşer, sulama ihtiyacı azalır, yabancı otlar yavaşlar. Dezavantajı da net: ışık kısalır, büyüme yavaşlar. Yani hasat için sabır gerekir. Bunu bilerek başlarsanız hayal kırıklığı yaşamazsınız.

Kışa Dayanıklı Sebzeler ve Beklenen Hasat

Soğuğa dayanan sebzeler genelde yapraklı ve kök türleridir. Meyveli sebzeler (domates, biber, patlıcan) kışın açık alanda yetişmez. Onları baharda düşünün.

Yapraklı sebzeler

• Ispanak: Kışın en güvenilir seçenek. Hafif don yaprağı tatlandırır.
• Karalahana: Eksi derecelere dayanır. Alt yapraklardan toplayarak aylarca hasat edilir.
• Pazı: Kesince yeniden sürer. Balkon saksısında rahat büyür.
• Roka: Hızlı. 30-40 günde yaprak verir. Soğukta acılığı artar.
• Maydanoz ve dereotu: Yavaş ama dayanıklı. Mutfakta sürekli işe yarar.
• Marul ve kıvırcık: Sert donlarda korumaya ihtiyaç duyar. Yarı gölge sorun değil.
• Tere: En kolay. Serpme ekim, iki hafta sonra makasla kesim.

Kök ve yumru sebzeler

• Turp: Kırmızı turp 25-35 günde, kara turp daha uzun sürede olur.
• Havuç: Derin saksı ya da gevşek toprak ister. Kışlık çeşitleri toprakta bekletebilirsiniz.
• Şalgam: Soğuğu sever. Yaprağı da yenir.
• Pancar: Hem kökü hem yaprağı kullanılır.
• Sarımsak ve soğan: Sonbaharda dikilir, ilkbahar sonunda toplanır. Kışı toprakta geçirir.

Lahanagiller

• Beyaz ve kırmızı lahana: Fide olarak dikilir. Uzun soluklu ama verimli.
• Brokoli ve karnabahar: Serin havayı sever. Baş bağlaması için yeterli beslenme şart.
• Brüksel lahanası: En dayanıklılardan. Don sonrası tadı düzelir.

Fide dikimi tohumla ekime göre haftalar kazandırır. Lahanagillerde fide almak çoğu zaman daha mantıklı. Yapraklılarda ise tohum ekimi yeterli. Ekim zamanlaması ve yöntemleri üzerine ayrı bir rehberimiz var; bölgenizin ilk don tarihini bilmek burada işinizi kolaylaştırır.

Soğuktan Koruma Yöntemleri

Kışın asıl mesele hava değil, kök bölgesi. Toprak donmadıkça bitki hayatta kalır. Koruma yöntemleri de bu mantıkla çalışır.

1. Malçlama. Toprağın üstünü 5-8 cm kuru yaprak, saman veya ince budama artığıyla kaplayın. Isı kaybını yavaşlatır. Nem tutar. Malç için mutfak ve bahçe artıklarını kullanmak en ekonomik yol.
2. Tünel örtü. Tel veya PVC kavis üzerine agril bezi ya da şeffaf naylon gerin. Basit bir mini sera elde edersiniz. Naylonda gündüz havalandırma yapın, yoksa içerisi bunalır.
3. Kova veya kasa kapatma. Ani don gecelerinde tek tek bitkinin üstünü kapatın. Sabah kaldırın.
4. Duvar dibi kullanımı. Güneye bakan duvarlar gündüz ısı depolar, gece bırakır. Balkonda saksıları duvara yaklaştırın.
5. Saksı yalıtımı. Saksı toprağı yerdeki topraktan daha çabuk donar. Saksıları strafor üstüne alın. Etrafını çuval veya karton ile sarın.
6. Rüzgar kesme. Soğuk rüzgar donun etkisini katlar. Balkon korkuluğuna kamış hasır veya branda takmak yeter.

Sulama, Toprak ve Besleme

Kışın en sık yapılan hata fazla sulama. Buharlaşma az, bitki yavaş içiyor. Kök çürümesi bu yüzden olur.

• Parmağınızı 3-4 cm daldırın. Nemliyse sulamayın.
• Sabah saatlerinde sulayın. Akşam suyu gece donar.
• Ilık su tercih edin. Buz gibi su kökü şoklar.
• Yaprağı ıslatmayın. Mantar hastalıkları nemli yaprakta başlar.
• Yağmurdan sonra iki üç gün ara verin.

Toprak gevşek ve organik maddece zengin olmalı. Dikimden önce iyi yanmış kompost karıştırın. Kompost hem drenajı düzeltir hem yavaş besin verir. Kompostu kendiniz üretiyorsanız kış dikimleri için ideal bir kaynağa sahipsiniz. Kışın kimyasal gübre vermeyin; bitki hızlı büyüyecek gücü zaten bulamaz.

Yapraklılarda 3-4 haftada bir seyreltik organik sıvı takviye yeterli. Lahanagiller daha obur; dikimden bir ay sonra bir kez daha besleyin.

Kışın Karşılaşılan Sorunlar

• Sararan alt yapraklar: Genelde fazla su ya da azot eksikliği. Önce sulamayı kısın.
• Beyaz küf lekeleri: Havasızlık. Bitkiler arasını açın, örtüyü gündüz kaldırın.
• Salyangoz: Nemli kışta artar. Malç altını kontrol edin. Kırık yumurta kabuğu veya elle toplama işe yarar.
• Uzayıp yatan fideler: Işık yetersiz. Daha güneşli konuma alın.
• Büyümeyen bitki: Sıcaklık 5 derecenin altına inince gelişme durur. Ölmüş değil, bekliyor. Havalar ısınınca devam eder.

Zararlı ve hastalıklara doğal çözümler konusunda ayrı bir bölüm hazırladık; k